De woningpas is zowat het digitale paspoort van je woning. Het bevat alle nuttige gegevens op één plek, zoals informatie rond energie, water en riolering, bodem, overstromingsgevoeligheid en klimaatbestendigheid van je perceel. Ook de woningkwaliteit, uitgevoerde renovaties, de Mobiscore en vergunningen komen aan bod.
Ga met de online tool ‘groenblauwpeil’ na hoe je woning en tuin scoren op blauwe aspecten zoals opvang, gebruik en infiltratie van regenwater, en groene aspecten zoals biodiversiteit, CO2-opslag, luchtkwaliteit en verkoeling. Nadat je informatie over je perceel hebt ingegeven (dakoppervlak, type dak, inhoud van je regenwaterput, groenvariatie in de tuin …), krijg je een score van A tot F. En meteen ook enkele suggesties om die score te verbeteren. Extra handig: de tool berekent ook de ideale grootte van je regenwaterput.
Bij de start van je bouwproject is het belangrijk je visie op de woning duidelijk te formuleren. Overleg met je architect en leg de afspraken vast. De architect vertaalt je wensen in een technisch document, ook wel ‘het programma van eisen’ genoemd. Dit document dient als leidraad voor alle betrokken partijen, bepaalt de kosten en vormt de basis voor de kwaliteitscontrole.
Houd niet alleen rekening met de directe kosten, maar ook met de opbrengsten op middellange en lange termijn. Duurzame ingrepen vragen vaak een extra investering, maar leveren ook een besparing op. Omdat elk huis anders is, kan de terugverdientijd variëren. Onderstaand lijstje helpt je om alvast een globaal financieel beeld te krijgen. Naarmate je plan concreter wordt, kun je deze berekening nauwkeuriger maken.
| Kosten: | Middelen: |
|---|---|
| Aankoop van gronden en/of gebouwen | Eigen financiële middelen, leningen, huur-of verkoopopbrengsten |
| Lening(en) | Fiscale voordelen, premies en subsidies van de lokale, regionale en federale overheid |
| Notariskosten | Terugverdieneffecten van sommige investeringen zoals energie-en waterbesparende maatregelen |
| Tijdelijke huisvesting en verhuizing | |
| Studiekosten van ontwerpers, ingenieurs of deskundigen | |
| Eventuele saneringskosten: slopen, bodemsanering, asbestverwijdering | |
| Bouwkosten: ruwbouwwerken, technieken, schrijnwerk- en afwerking | |
| Beheerskosten: verwarming, water, energie en onderhoud |
Begin met het kiezen van de architect. Dan kan je samen op zoek naar andere specialisten zoals een stabiliteitsingenieur, een veiligheidscoördinator, een aannemer(s), een EPB-verslaggever enzovoort. Leg alle verantwoordelijkheden van bij het begin vast. Als iedereen in het projectteam weet wat zijn taak is en de werken op elkaar goed zijn afgestemd, zijn er minder vertragingen en dingen die foutlopen. Maak het jezelf gemakkelijk door alle documenten over je bouwproject nauw op de volgen en te beheren.
Een comfortabele, duurzame woning begint met een goed ontwerp dat verder gaat dan enkel het installeren van milieuvriendelijke technieken. Ook bij kleinere aanpassingen vertrek je best van een totaalplan, zodat je meteen rekening houdt met latere fases.
Compact bouwen betekent dat je een woning creëert met een zo groot mogelijk bewoonbaar volume en een zo klein mogelijke buitenoppervlakte (gevels, daken en vloeren). Dit voorkomt warmteverlies en bespaart kosten. Minder ingewikkelde bouwdetails zorgen voor minder werkuren, materiaalgebruik en afwerking. Verschillende bouwvormen lenen zich voor compact bouwen, dus is er zeker nog ruimte voor creatieve vrijheid.
Plaats niet-verwarmde ruimtes, zoals een garage, tuinberging of zolder, buiten het geïsoleerde bouwvolume. Een carport is, indien mogelijk, een beter alternatief dan een garage.
Hou de bebouwde grondoppervlakte beperkt. Dit zorgt voor meer ruimte voor groen of andere functies. Een woning die niet groter is dan nodig, bespaart grondstoffen, energie en geld. Door een bestaand gebouw of delen daarvan te hergebruiken, beperk je het verbruik van grondstoffen en energie nog meer.
Oriënteer leefruimtes zoals de woonkamer en eetkamer naar het zuiden en voorzie voldoende ramen. Dit levert gratis zonnewarmte en natuurlijk licht op, waardoor je minder moet verwarmen en verlichten. Een badkamer richt je ook best op het zuiden, omdat je het daar liefst wat warmer hebt. Slaapkamers plaats je idealiter aan de zuidoostzijde, waar je ’s ochtends van de zon geniet en ’s avonds afkoeling hebt. Minder gebruikte ruimtes, zoals bergingen, zijn geschikt voor de noordkant. Voor optimaal comfort laat je in de winter zoveel mogelijk zon binnen en voorzie je in de zomer een goede zonnewering.
Plan een technische ruimte centraal in de woning, binnen het geïsoleerde volume. Van daaruit kan je eenvoudig leidingen naar de andere verdiepingen trekken. Zorg voor voldoende plaats voor tellers, collectoren, toestellen en onderdelen voor leidingwater en regenwater, voor verwarming en sanitair warm water, voor het ventilatiesysteem en eventueel voor de fotovoltaïsche zonne-installatie. De ruimte die je nodig hebt, hangt af van de gekozen systemen. Houd ook rekening met toekomstige uitbreidingen. Soms zijn meerdere technische ruimtes nodig, afhankelijk van gekozen technieken.
Pas circulair (ver)bouwen maximaal toe. Circulair (ver)bouwen betekent dat je grondstoffen zo lang mogelijk in de kringloop houdt, met minimaal waardeverlies. Bij afbraakwerken is het belangrijk om selectief te slopen. Door afvalstromen te scheiden, kunnen materialen eenvoudiger hergebruikt of gerecycleerd worden.
Beperk het materiaalgebruik bij renovatie. Kies voor een woning met niet meer vloeroppervlakte dan nodig en geef de voorkeur aan een compacte vorm. Bouw daarnaast veranderingsgericht, met aanpasbare, demonteerbare constructies en omkeerbare verbindingen zoals bouten, haken of kliksystemen. Hierdoor kan je later materialen onbeschadigd verwijderen en opnieuw gebruiken.
In de zomer is het belangrijk om oververhitting en actieve koeling te vermijden. Plaats zonnewering op je ramen. Kies bij voorkeur buitenzonnewering want dat is effectiever dan binnenzonwering. Kies een type dat past bij de grootte en oriëntatie van je ramen. Beperk de hoeveelheid glas aan de zuidkant, net genoeg voor warmtewinst in het tussenseizoen en de winter. Zorg voor voldoende opengaande ramen (inbraakveilig) zodat je ’s avonds, ’s nachts of ’s ochtends je huis goed kunt verluchten, wanneer het buiten frisser is dan binnen.
Kies voor groen. Bomen, struiken en planten zorgen voor verkoeling door schaduw en verdamping. Overweeg ook een groengevel of groendak. Vermijd verharding, want opritten en terrassen nemen warmte op en geven die traag af.
Bij de (her)bouw van een woning moet je ook rekening houden met watergerelateerde verplichtingen. Denk aan de watertoets die nagaat of je bouwproject schadelijke effecten heeft op het watersysteem en welke maatregelen nodig zijn om die te voorkomen. Er gelden ook regels voor het hergebruik van regenwater, infiltratie, aansluiting op de riolering en de aanleg van gescheiden rioleringen.
Als je woning toch in een overstromingsgevoelig gebied ligt, neem dan de nodige waterpreventieve maatregelen.
Houd bij het ontwerp van je woning rekening met onderhoud. Hoe minder hulpmiddelen je nodig hebt voor onderhoud, hoe makkelijker je woning in topconditie blijft.
Of je nu kiest voor een fietsenstalling in huis of in een aparte, afgesloten en overdekte ruimte, zorg dat deze goed bereikbaar is. Vermijd obstakels en voorzie voldoende ruimte om makkelijk in en uit te rijden.